Ақл – инсонга берилган энг катта неъматлардан бири. У ҳар бир тажриба, ҳар бир ўрганилган…
Ақл – инсонга берилган энг катта неъматлардан бири. У ҳар бир тажриба, ҳар бир ўрганилган билим билан чархланади ва мустаҳкамланади. Лекин агар инсон ақлини ишлатишни тўхтатса, у аста-секин сўна бошлайди. Ҳар қандай нарса ҳаракатда бўлгандагина тириклигини сақлайди – сув оқса, мусаффо бўлади, темир ишлатилса, зангламайди.
Ақл ҳам худди шундай – уни ишлатмаслик, янги билим ва фикрлар билан бойитмаслик, унинг секинлик билан заифлашишига олиб келади.
Инсон тафаккури ўзига эътибор ва фаоллик талаб қилади. Бу фаоллик – янги билим, тажриба ва фикрлардир. Китоблар, фикр юритиш, фойдали мулоқотлар ва ижодий изланишлар ақлни теранлаштиради. Лекин агар ақл бир нуқтада тўхтаб қолса, агар инсон ўзининг фикрлаш қобилиятини синаб кўрмаса, янги саволларга жавоб изламаса, унинг тафаккури мустаҳкам эмас, балки ботқоққа ботган жисм каби бўлиб қолади. Бундай ақл бир куни ўзини ишлатишга ожиз бўлиб қолади – у шунчаки мавжуд, лекин фаол эмас.
Ҳар бир инсон ўз онгини равшан, ақлини тирик сақлашга масъул. Билим излаш, тафаккур қилиш, ҳикмат сари интилиш – инсонни нафақат ақлан, балки маънан ҳам бойитади. Ақлнинг чархи тўхтамаслиги учун, уни доимо ҳаракатда ушлаш керак. Чунки ақл ишлатилмаса, ҳаётга аниқлик олиб келмайди – аксинча, у тушунарсизлик, ҳеч қандай фикрсизлик ва бўшликка олиб боради.