IPO nima?
Oddiy so'zlar bilan tushuntirib ko’ramiz.
IPO (Inglizcha Initial Public Offering - "birinchi ommaviy taklif") - kompaniya aktsiyalarining cheklanmagan miqdordagi shaxslarga birinchi ommaviy sotilishi, kompaniyaning fond birjasiga kirishi.
IPO kompaniyaga quyidagi imkoniyatlarni taqdim etadi:
- yangi kapitalni jalb qilish;
- qiymatning eng ob'ektiv bahosini olish (kelajakda qo'shilish yoki sotib olishda yordam berishi mumkin);
- bank sektori bilan ishlashni osonlashtiradi: davlat kompaniyalari kredit berishga ko'proq tayyor, ko'pincha arzonroq va hokazo.
Tushunishdagi yanglishmovchiliklar
IPO va PO (Public Offering - ommaviy taklif) o'rtasidagi farqni ajratib ko'rsatish kerak, ikkinchi holda, kompaniya allaqachon birlamchi taklifni amalga oshirgan va uning aktsiyalari birjada sotilmoqda, shu bilan birga u investorlarga aktsiyalarning yangi chiqarilishini taklif qiladi (SPO). - Secondary Public Offering - aktsiyalarning ikkilamchi taklifi) yoki joriy va xokazo.
Etibor talab jihatlar
IPOga investitsiyalar yuqori xavfga ega: bozorga chiqarilgandan keyin bozor debyut kompaniyaning qimmatli qog'ozlarini qanday baholashi noma'lum. Aktsiyalar osmonga ko'tarilishi mumkin (masalan, Airbnb, uning aktsiyalari 2020 yilda NASDAQda ishga tushirilgandan keyin bir kun ichida 142,6% ga o'sdi) yoki ular tushishi mumkin (2019 yilda Uber aktsiyalarining qiymati 2019 yilda savdoning birinchi kunida 7,6% ga tushib ketdi).
IPOning asosiy bosqichlari:
Dastlabki. Kompaniya hisobotlarni tayyorlaydi, moliyaviy holat va biznes faoliyatini baholaydi.
Tayyorgarlik. Kompaniya risklarni baholash va keyingi strategiyani ishlab chiqishda yordam beradigan joylashtirish va anderrayterlar (banklar yoki sug'urta kompaniyalari) uchun birjani tanlaydi.
O'rtacha IPO tahminan 6 anderrayter tomonidan tayyorlanadi va yirik IPOlar bo'lsa, anderrayterlarning soni 20-25 tagacha ko'tariladi.
Keyin hujjatlar moliyaviy regulyatorga topshiriladi. Tasdiqlangandan so'ng, kompaniyaga sarmoya kiritishni talab qiladigan reklama kampaniyasi boshlanadi.
Asosiy. Bu bosqichda birjada savdolar boshlanishidan oldin aktsiyalarni sotib olishni xohlovchilardan buyurtmalar kitobi shakllantiriladi. Buyurtmalar kitobi shakllangandan so'ng kompaniya va anderrayter har bir aksiya narxini va taklif qilinadigan aksiyalar sonini taklif qiladi.
Final. Aktsiyalar buyurtmalar kitobidan investorlar o'rtasida taqsimlanadi, shundan so'ng birjada savdo ochiladi.
Amaliyot
Xorijiy fond birjalarida o'tkaziladigan xorijiy kompaniyalarning IPOda ishtirok etish yangi kelgan uchun muammoli - buning uchun siz malakali investor bo'lishingiz kerak. Boshqa tomondan, har qanday malaka va moliyaviy imkoniyatlarga ega bo'lgan odamlar mahalliy kompaniyalarning IPOlarida ishtirok etishlari mumkin.